!!!  रुपनी गाउँपालिकाको आधिकारीक वेबसाइटमा तपाईलाई स्वागत छ   !!!     “  सुन्दर, सुशासित र समृद्ध रुपनी साकार पार्न अग्रसर छु म पनि  ”

संक्षिप्त परिचय

            नेपालको सगरमाथा अञ्‍चल सप्तरी जिल्लाको  उत्तर भूभागमा  अबस्थित छ। रुपनी गाउँपालिका सप्तरी जिल्लाका साविक गा.वि.स. हरु रायपुर, कटैया, जमेनी मधेपुरा (७-९), बसबिट्टी र तेरहौता संयोजन भई ६ ओटा वडामा सिमितहुन पुगेको छ. हाल २ नं. प्रदेश अन्तर्गत नेपाल सरकारको मिति २०७३/११/२७ को निर्णयबाट गठित गाउँपालिका हो । भौगोलिक हिसाबमा उत्तरमा चुरे श्रेणीदेखि दक्षिणमा तराइ मधेशको भूभाग ओगटेको यस क्षेत्र पूर्व पश्चिम राजमार्गसँग जोडिए तापनि आर्थिक, सामाजिक लगायत समग्र मावन विकास सूचाकंमा अपेक्षित उपलब्धी हासिल गरिसकेको छैन । कृषिको आधुनिकीकरण, व्यवसायिकरण र विविधिकरणमार्फत कृषिजन्य वस्तुको उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धिको दृष्टिकोणबाट यस क्षेत्रको महत्वपूर्ण संभावना छ।

रुपनी गाउँपालिका सप्तरी, प्रदेश नं.२ नेपाल

नेपालको सगरमाथा अञ्‍चल सप्तरी जिल्लाको  उत्तर भूभागमा  अबस्थित छ 

स्थापना: २०७३/११/२७
जम्मा वडा: ६
जनसंख्या: २६,३८७
क्षेत्रफल: ५६.०८ ( वर्ग कि.मी.)
समावेश गाविसहरू: नकटी रायपुर, बसबिटी, कटैया, जमुनी मधेपुरा र तेर्हौता गा.वि.स.

डा विभाजन, पारिवारिक तथा जनसंख्या विवरण

क्र.सं.

नयाँ वडा

समावेश साविक गा.वि.स.

घरधुरी

जनसंख्या

क्षेत्रफल(व.कि.मी.)

 

 

 

पुरुष घरमुली

महिला घरमुली

जम्मा

पुरुष

महिला

जम्मा

 

नकटी रायपुर (६-९)

1099

49

1148

3407

2901

6308

७.२३

नकटी रायपुर  (१-५)

883

235

1118

2936

2754

5694

८.७

कटैया  (१-९)

1042

258

1300

3363

3014

6378

६.२३

जमेनी मधेपुरा  (७-९)

581

18

599

1370

1184

2554

४.२४

बसबिट्टी  (१-९)

1122

68

1190

2660

2252

4913

४.११

तेरहौता  (१-९)

1081

114

1195

2202

1930

4132

२५.57

जम्मा

5808

742

6550

15938

14035

29979

५६.०८

गाउँपालिका सँग सम्बन्धित विस्तित विवरण

क्र.सं.

इन्डिकेट

संक्षिप्त विवरण

1

क्षेत्रफल

५६.०८ वर्ग कि.मि.

2

पूर्व

अग्नीसरई कृष्णासरवन गाउँपालिका र राजविराज नगरपालिका

3

पश्चिम

शम्भुनाथ र डाक्नेश्वरी नगरपालिका

4

उत्तर

शम्भुनाथ  र उदयपुर जिल्ला

5

दक्षिण

विष्णुपुर, बेल्हीचपेना गाउँपालिका, राजविराज नगरपालिका र डाक्नेश्वरी नगरपालिका

6

जनसंख्या

29979 हालको ( हिन्दु=२७२६१, बौद्द=३८५,  र्इस्लाम (मुस्लिम)=२२१६ र इसार्इ ‍=२)

7

जनघनत्व

४७० प्रति वर्ग कि.मि.

8

तापक्रम

अधिकत्तम ४० डिग्री सेल्सीयस र न्युनतम १० डिग्री सेल्सीयस

9

लङगीच्युड

८६.७१९१७७

10

ल्यटिच्युड

२६.४९०७४

11

उचाई

७४/२४२.७८ फिट

12

हावापानी

उष्ण भू–उपयोगको अवस्था(हे.) :बसोबासको क्षेत्र  हेक्टर, कृषि क्षेत्र  हेक्टर, बजार क्षेत्र       हेक्टर र अन्य  हेक्टर ।

13

घरधुरी संख्या

६४०७

14

मुख्य जात÷ जातिहरु

यादव, तेली, मुस्लिम, मलाह, सहनी, पाशवान, कायस्थ, बनिया, ठाकुर, चमार,डोम, मुसहर, पहाडी, थापा, मगर, तामाङ्ग जनजाती, आदिवासी आदि ।

15

मुख्य पेशा

कृषि, पशुपालन, ज्वाला मजदुरी, सेवा र व्यापार ।

16

साक्षरता

१८८६२ (६२.९१ प्रतिशत)

17

मुख्य ताल, पोखरी संख्या

खाँडो नदि, मुतनी नदि, दुधैलौ खोल्ला

18

एतिहासिक स्थाल

 शनि देव मन्दिर, दिना बद्री बाबा मन्दिर

19

विद्यालय संख्या

१३

20

स्वास्थ्य  चौकी

५ औटा

21

वर्थिङ्ग सेन्टर

३ ओटा

22

औद्यगिक क्षेत्र

गजेन्द्रनारायण अद्यौगिक क्षेत्र

23

पर्यटक स्थाल

शनि मन्दिर र रुपनी देवी

24

धार्मिक स्थल

दिना वद्री बाबा, शनि मन्दिर र रुपनी देवी, खाँकी बाबा रहेका छन्

25

बिदेशमा बसेको

१३२४

२६

बिदेशमा बसेको

६२९

२७

रेडियो, मोबाइ, कम्प्युटर, ईन्टरनेट, मोटरसाईकल, मोटर कार तथा अन्य सुविधहरु

१२२६६

प्रमुख खोला नाला र विशेष क्षेत्र

         यस गाउँपालिकाको करिब मध्य भागबाट बहने खाँडो खोला, दुधेला खोला र बेल्का खोला वर्षा समयमा दु:खका कारण भएपनि भविष्यका आर्थिक संवृद्धिका आधारहरु हुन् । रुपनी गाउँपालिका वडा नं. ६ तेरहौतामा पर्ने शनिदेव मन्दिर, वडा नं. ३ कटैयाको दिनभद्री मन्दिर तथा वडा नं. १ रुपनीको रुपनीदेवी मन्दिर र वडा नं. २ पिप्पराहीको खाँखी बाबा मन्दिर यस गाउँपालिकाको धार्मीक, सांस्कृतिक दृष्टिकोणले विशेष क्षेत्रको रुपमा रहेको छ ।

धर्म, संस्कृति र जातजाती

          यस गाउँपालिका क्षेत्रमा हिन्दु र ईस्लाम धर्मालम्वीहरुको बसोवास रहेको छ । यस क्षेत्रमा जितिया, समाचकेबा, दशैं, तिहार, छट,माघी, श्रीपंञ्चमी,होली, सिरुवा, ईद, रमजान, मोहरम लगायतका पर्वहरु मनाउने गर्दछन् । यस क्षेत्रमा यादव, शाह, थारु, चमार, डोम, खतवे, ठाकुर, राई, लिम्बु, मुस्लिम लगायतका जातजातिहरुको मिश्रित बसोबास रहेको छ ।

विद्यमान अवस्थाको समिक्षा

सबल पक्ष

         रुपनी गाउँपालिका नेपालकै एक आर्थिक संमृद्धिको सम्भावना बोकेको क्षेत्र हो । यस क्षेत्रमा मौसमी खेतीको रुपमा धान, गहुँ, तोरी, दलहन, तरकारी, आँप नगदे बालीको पर्याप्त मात्रामा उत्पादन गरी निर्वाहमुखीबाट व्यवसायिक कृषितर्फ उन्मुख हुने अवस्था रहेको छ । यस क्षेत्रमा मधेशी, थारु र दलित जातिको मिश्रित बसोबास रहेका यस क्षेत्र बहुभाषिक, बहुसाँस्कृतिक, बहुजातीय बिशेषताले भरिएको छ । धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक सद्‍भाव यस क्षेत्रको अभिन्न चिनारी हो ।

कमजोर पक्ष

         विकासका पूर्वाधारहरुको यथेष्ट मात्रामा विकास र विस्तार गर्न सकिएको छैन । शैक्षिक अवस्थामा राष्ट्रिय स्तरभन्दा न्यून रहेको छ । विद्यालय छाड्ने, अनुपस्थित हुने र कक्षा दोहोर्‍याउने विद्यार्थीको सङ्ख्या बढ्दो क्रममा रहेको छ । स्वास्थ्यकर्मी, स्वास्थ्य संस्थाहरुको गुणस्तर वृद्धि गर्न नसकिएका कारण प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवाको प्रत्याभूत गर्न सकिएको छैन । व्यवसायिक कृषितर्फ रुपनीबासीलाई उन्मुख गराउन सकिएको छैन । सिंचाईको उचित प्रबन्ध नहुदाँ कृषियोग्य भूमिमा उत्पादन न्यूनस्तरमा रहेको छ ।

अवसर

         रुपनी भूमिलाई सिंचित गर्न सकेको अवस्थामा यस ठाउँको आर्थिक विकासको आधारका रुपमा कृषि क्षेत्रको योगदान महत्वपूर्ण हुन्छ । भौगोलिक रुपमा सुगम रहेकोले विकासका पूर्वाधारहरुको निर्माणमा सहजता देखिन्छ ।

चूनौति

        रुपनी गाउँपालिकाले दुई दशक लामो जनप्रतिनिधि विहीन अवस्था पार गर्दै स्थानीय सरकार गठन गरेको अवस्था छ । यससँगै अनगिन्ती परिवर्तनका संवाहकहरुको उदय हुनु स्वाभाविक देखिन्छ । तथापि विगतमा जनप्रतिनिधिविहीन राज्य संयन्त्रले सिर्जना गरेका सर्वसाधारण र जनतावीचको दुरी कम गर्नमा अबको उर्जाशील समयवधि खर्च गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ । यसै बीच राज्यको शासन व्यवस्थामा संघीयताको नयाँ अभ्यास स्थानीय सरकारको काँधमा आईसकेकाले स्थानीय तहको सफल कार्यान्वयन गर्ने युगान्तकारी जिम्मेवारीलाई सफलतापूर्वक अवतरण गर्ने दायित्व थपिएको छ । विविध कारणबाट राज्यको मुलप्रवाहीकरणबाट वञ्‍चित भएका समूहलाई गतिशील शासन पद्दतिमा समाहित गर्दै लैजानुपर्ने जिम्मेवारीहरु युगले प्रदान गरेको छ । गुणस्तरीय शिक्षा, सर्वसुलभ स्वास्थ्य, यातायातको पहुँच, दीगो आवास, खाद्य सुरक्षा, गुणस्तरीय जीवनको प्रत्याभूत गर्न कटिबद्ध भई लाग्नुपर्ने भएको छ । नेपाल सरकारले अन्तरार्ष्ट्रिय जगतमा जनाएका प्रतिवद्धताहरु पुरा गर्न दिगो विकासका अधारहरु छन् ।